Erciş’te: Çelebibağı
Çelebibağı Selçuklu Mezarlığı, Erciş’in Çelebibağı Mahallesi’nin güneydoğusunda bulunuyor. Kaymakamlığın anlatımı, alanın çok uzun bir kullanım geçmişine sahip olduğunu ve Van Gölü çevresindeki farklı mezar türlerini bir arada barındırdığını vurguluyor.
Bu çeşitlilik, alanı tek bir dönem etiketiyle okumamayı gerektiriyor. Erciş Kalesi ve eski yerleşim üzerine düşünürken mezarlığı da aynı yerel hafızanın bir parçası olarak ele alabilirsiniz.
Her taşın ayrı bir yüzü var
Burada yalnızca taşların boyuna değil, yüzeylerine de bakın. Yazı kuşakları ile süslemelerin yerleşimi, taş işçiliğini yakından görmenizi sağlar. 2026 projesinin bilimsel danışmanı Ercan Çalış, kitabelerde vefat edenlere ilişkin bilgiler ve dinî metinler bulunduğunu anlatıyor.
Taşları yeniden görünür kılmak
Anadolu Ajansı’nın 30 Temmuz 2026 tarihli haberinde, mezarlıkta kazı ve restorasyon çalışmaları yürütüldüğü bildiriliyor. Ekip, toprağa gömülen veya konumunu kaybeden taşların zeminini sağlamlaştırıyor; yüzeyleri örten likenleri uzman yöntemlerle temizliyor. Amaç, taşları korurken yazı ve motiflerin okunabilmesini de sağlamak.
Bu tarihli haber, tamamlanmış bir restorasyon duyurusu değil. Ziyaret sırasında çalışma alanlarına ilişkin yerel yönlendirmelere uyun; taşları temizlemeye ya da üzerlerindeki oluşumları kazımaya çalışmayın.
Bitlis’te: Ahlat Meydan Mezarlığı
Ahlat Selçuklu Meydan Mezarlığı, gölün kuzeybatı kıyısındaki Ahlat ilçesinde, Bitlis sınırları içinde. Erciş’teki mezarlıktan ayrı bir yolculuk gerektiriyor. Buradaki taşlar yazıları, geometrik ve bitkisel bezemeleriyle öne çıkıyor.
Kültür Portalı, bazı taşlarda kişinin adının ve mesleğinin, bazı yüzeylerde ise taşı yapan ustanın adının yer aldığını anlatıyor. Böylece bir mezar taşı hem kaybedilen kişiden hem de onu işleyen sanatkârdan iz taşıyabiliyor.
Taşa nasıl bakmalı?
Önce taşın bütününü, ardından yazı ile süslemenin nasıl bölündüğünü inceleyin. Tek bir ayrıntıyı aceleyle fotoğraflamak yerine farklı taşlar arasındaki biçim değişimlerine bakın. Okunamayan bir yazı bile düzeniyle ve işçiliğiyle bir şeyler anlatır.
Her iki yerde de mezarların arasında saygılı bir mesafeyi korumak, taşlara yaslanmadan ve yüzeylerine müdahale etmeden gözlem yapmak gerekir. Bunlar açık havada duran eserler olduğu kadar anma alanlarıdır.
